اهمیت نگهداری صحیح نمونه ادرار چیست؟

نگهداری اشتباه نمونه ادرار می‌تواند باعث بروز مشکلات متعدّدی شود؛ از جمله مهم‌ترین آن‌ها باید به دلایل زیر اشاره کرد:

• رشد باکتری و آلوده شدن نمونه، که می‌تواند نتیجه آزمایش را به‌طرز چشمگیری تغییر دهد.
• تغییر ترکیب ادرار مثل تجزیه سلول‌ها، تغییر pH، تغییر رنگ یا تغییر مواد شیمیایی که قرار است اندازه‌گیری شوند.

در نتیجه این موارد، ممکن است آزمایش نیاز به تکرار پیدا کند. همچنین ممکن است گزارش نادرست به پزشک ارائه شود که منجر به تشخیص اشتباه یا تأخیر در درمان خواهد شد. رعایت شرایط صحیح نگهداری، قدم مهمی در مسیر تشخیص دقیق است.

شرایط مورد نیاز برای نگهداری نمونه ادرار در منزل

برای اینکه نمونه ادرار هنگام نگهداری در منزل سالم بماند، باید چند نکته کلیدی را رعایت کرد؛ از جمله این نکات می‌توان موارد زیر را نام برد:

استفاده از ظرف استریل مخصوص

باید از ظرفی استفاده شود که استریل، یا حداقل درب آن به‌خوبی بسته شود و در ترکیب با نمونه آلودگی نداشته باشد. همچنین در ظرف را باید پس از جمع‌آوری نمونه محکم ببندید تا هوا، ذرات گرد و غبار یا باکتری وارد آن نشود. به‌علاوه، اگر لازم است، ظرف را داخل کیسه یا پلاستیک تمیز قرار دهید تا در یخچال با سایر مواد تلاقی نداشته باشد.

نگهداری نمونه در دمای مناسب

سرد نگه‌داشتن نمونه در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد برای حفظ اعتبار آن الزامی است. اگر قرار است نمونه‌های معمولی ادرار (مثلاً ادرار میکروبیولوژی یا آنالیز عمومی) چند ساعتی در منزل بمانند، باید در یخچال نگهداری شوند. همچنین نمونه نباید بیش از ۲ ساعت در دمای اتاق نگهداری شود.

عدم قرار دادن نمونه در نور و گرما

نمونه را در مکانی دور از تابش مستقیم خورشید یا منبع گرما قرار دهید؛ به‌ویژه اگر یخچال ندارید، ترجیحاً ظرف را داخل کیسه‌ای همراه با یخ یا پک سرد قرار دهید. در جمع‌آوری ادرار ۲۴ ساعته این موضوع اهمیت بیشتری دارد. توجه داشته باشید که اگر نمونه یخ بزند، ممکن است سلول‌ها یا ترکیبات داخل آن به هم بریزد و نیاز به جمع‌آوری مجدد نمونه باشد.

مدت زمان نگهداری مجاز نمونه چقدر است؟

اگر نمونه قرار است فوراً تحویل آزمایشگاه داده شود، باید آن را ظرف ۱ تا ۲ ساعت بعد از جمع‌آوری به آزمایشگاه تحویل داد. در این مدت می‌توان آن را در دمای محیط یا داخل یخچال نگه داشت. البته برخی از منابع نگهداری نمونه را داخل یخچال تا ۱۲ ساعت هم مجاز دانسته‌اند. برای ادرار ۲۴ ساعت نیازی به نگهداری داخل یخچال نیست، اما نمونه حتی‌الامکان باید در جای تاریک و خنک نگهداری شود. اگر نمونه در شرایط ناصحیح نگهداری شود (مثلاً در دمای اتاق برای مدت طولانی) دیگر برای آزمایشگاه معتبر نخواهد بود و باید مجددا به‌صورت تازه جمع‌آوری شود.

مراحل نگهداری از نمونه تا زمان تحویل به آزمایشگاه

حالا که شرایط و نکات مهم اصلی نگهداری از نمونه ادرار را می‌دانید، بد نیست یک راهنمای گام‌به‌گام را نیز در این باره مطالعه کنید. مراحل نگهداری نمونه از زمان جمع‌آوری به آزمایشگاه به شرح زیر است:

• پس از جمع‌آوری ادرار در ظرف استریل، درب را محکم ببندید.
• حواستان باشد که در زمان جمع‌آوری، در را به‌صورت پشت و رو روی سطح تمیز قرار دهید و با آن تماس نداشته باشید.
• ظرف را داخل یک کیسه یا پاکت تمیز بگذارید تا در یخچال با مواد دیگر تماس نداشته باشد.
• ظرف را در طبقه پایین یخچال قرار دهید. (اگر قرار است برای مدت طولانی در خانه بماند)
• ظرف نمونه را دور از منابع گرما و تابش نور مستقیم قرار دهید.
• سعی کنید که در عرض ۱ تا حداکثر ۲ ساعت، نمونه را به آزمایشگاه تحویل دهید؛ در غیر این صورت برای نگهداری از دستور پزشک پیروی کنید.

پیشنهاد مطالعه: دستور العمل جمع آوری نمونه ادرار ۲۴ ساعته

روش نگهداری نمونه ادرار ۲۴ ساعته

اگر آزمایش شما شامل جمع‌آوری ادرار طی ۲۴ ساعت است، لازم است که موارد زیر را رعایت کنید:

• صبح روز شروع، اولین ادرار را جمع نکنید؛ بلکه ابتدا زمان شروع را یادداشت کنید.
• از آن پس، تمام ادرار طی شبانه‌روز را جمع کنید و در ظرف یا کانتینر بزرگ (که از آزمایشگاه گرفته‌اید) نگه دارید. در هر بار ادرار، مراقب باشید مدفوع یا آب‌توالت وارد نمونه نشود.
• تا زمان تحویل ظرف یا کانتینر را در جای خنک و به دور از منبع گرما یا نور نگه دارید.
• در پایان ۲۴ ساعت، ادرار آخر را جمع کنید و زمان پایان را ثبت کنید. سپس ظرف را به آزمایشگاه منتقل نمایید.
• اگر ظرف شما دارای ماده نگهدارنده (پرازروروتیو) است، طبق دستورالعمل از آن استفاده کنید.

پیشنهاد مطالعه: راهنمای آزمایش کشت ادرار

نکات مهم در زمان نگهداری نمونه ادرار در منزل

برخی از نکات مهم هرچند در ظاهر بی‌اهمیت هستند، اما می‌توانند باعث از بین رفتن اعتبار نمونه جمع‌آوری شده شوند و نیاز به ثبت نمونه جدید را به همراه داشته باشند. از جمله این نکات باید به موارد زیر اشاره کرد:

• نگهداری در دمای اتاق برای مدت طولانی ممنوع است، زیرا رشد باکتری سریع‌تر رخ می‌دهد و احتمال نیاز به تکرار جمع‌آوری نمونه را افزایش می‌دهد.
• آلودگی با مدفوع، آب یا دست‌های کثیف می‌تواند نمونه را به‌طور کامل بی‌اعتبار کند. بنابراین هنگام جمع‌آوری و نگهداری، نظافت را رعایت کنید.
• نمونه یخ‌زده نیز قابل‌استفاده نیست و هرگز نباید نمونه را جایی نگهداری کنید که فریز شود.
• اگر ظرف دارای مواد نگهدارنده (مثلاً بوریک اسید) است، فقط طبق دستورالعمل مقدار و نوع آن را رعایت کنید. زیرا حجم یا نسبت اشتباه می‌تواند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد.

پیشنهاد مطالعه: آزمایش pH ادرار